Zoals een gebied haar zichtbare oppervlakte te danken heeft aan de ondergrondse voedingsbodem, zo heeft elke cultuur onzichtbare tendensen die haar werking bepalen. In deze cursus leren we over de ondergrondse bewegingen die het westerse christendom mede hebben bepaald. We spreken over 'alternatieve' stromingen omdat de triomferende traditie van meet af aan een scherp onderscheid maakte tussen de 'ware' gelovigen en de 'ketters.' In deze module komen de uitgestotenen van het christendom aan bod. We leren over gnostiek, hermetisme, katharen, rozenkruisers en vrijmetselarij. Een degelijk inzicht in wat deze alternatieve bewegingen doorgeven levert een verhelderend beeld van het klassiek christendom op.

In deze module nemen we de verschillende opvattingen over de verhouding tussen religie en samenleving onder de loep. Het gaat daarbij om de sociologische ontwikkelingen die zich in het kader van religieuze zingeving voordoen. Het baanbrekende werk van enkele markante godsdienstsociologen zoals Emile Durkheim en Max Weber komt daarbij aan bod. Ook voeren we een aantal dieptepeilingen door en leggen de vinger op de pols van hedendaagse maatschappelijke tendensen zoals toenemende secularisering en fundamentalisme. Deze cursus is onontbeerlijk voor wie met religie in de samenleving te maken heeft.   

De relatie tussen Joden en niet-Joden is vaak heel moeilijk en problematisch geweest. Wij gaan deze relatie door de geschiedenis heen bestuderen, in het bijzonder de relatie tussen het Christendom en het Jodendom in verleden en heden wordt onderzocht.


Om de relatie tussen de Kerk en het Jodendom te begrijpen, kijken wij eerst naar de relatie tussen Joden en niet-Joden vóór het Christendom. Het studiemateriaal begint dus met een beschrijving van de relatie tussen Joden en niet-Joden zoals we dat in het Eerste Testament en in de Antieke Wereld terugvinden.
We analyseren de relatie tussen Joden en niet-Joden ten tijde van het Tweede Testament, de relatie in de Joodse geschriften, en de gevolgen van de Joodse opstanden.


Daarna gaan we voor elke periode in de Europese geschiedenis na hoe de relatie tussen Joden en Christenen verliep: tijdens de Vroege Kerk, bij de kerkvaders, in de Middeleeuwen, tijdens de Reformatie, tijdens de Verlichting, en in de 19e en 20e eeuw. Er wordt ook aandacht besteed aan het Zionisme, en aan de antisemitische legende van het “Sacrament van Mirakel”.

In de antropologie van de religie gaan we op zoek naar de verhouding tussen de mens en het 'heilige'. Daarbij maken we uitvoerig gebruik van de onderzoeksresultaten van andere menswetenschappen, zoals psychologie, neurologie, etnografie, sociologie en culturele studies van volken en tradities. Deze voortschrijdende kennis levert ons een vernieuwd perspectief op om naar religie te kijken. Het evolutionaire denken neemt daarin een belangrijke plaats. In deze cursus beschrijven we dit antropologische perspectief op religie en passen deze beschouwing toe op de Bijbel en andere antieke teksten.    

Deze module bespreekt het ontstaan, de geloofsinhoud en de ontwikkeling van de islam. De belangrijkste begrippen en stromingen komen aan bod en worden helder uitgelegd. Ook worden er lijnen getrokken vanuit de Joods-christelijke en Bijbelse traditie die binnen de islamitische traditie geplaatst kunnen worden. Verder worden aanzetten gegeven om een visie te ontwikkelen op de (recente) problematiek tussen de islam en de monotheïstische religies en de seculiere samenleving.